LẮNG NGHE THẤU CẢM - CHÌA KHÓA ĐỂ KẾT NỐI VỚI TUỔI THIẾU NIÊN
5/13/2021
Dành riêng cho những bậc phụ huynh, những thầy cô giáo hoặc bất cứ ai đã và đang cố gắng rút ngắn khoảng cách để được kết nối chặt chẽ hơn với trẻ ở tuổi dậy thì, cũng như mong muốn thấu hiểu con, tìm ra được phương pháp phù hợp nhất để dạy con ở tuổi thiếu niên.
Chắc hẳn, mỗi bậc phụ huynh có con em ở lứa tuổi dậy thì đều có chung chia sẻ rằng việc nắm bắt được tâm lý tuổi thiếu niên là một bài toán vô cùng nan giải. Trái ngược hoàn toàn với lứa tuổi thiếu nhi, ta gọi vui đây là những “trang giấy trắng biết nghe lời". Ở tuổi này, các em luôn sẵn sàng nghe lời người lớn chỉ dạy. Để thỏa mong muốn khám phá thế giới xung quanh mình, ba mẹ thường nhận được vô số câu hỏi từ các em. Các em sẽ thật vui vẻ và thích thú khi được người lớn hỗ trợ giải đáp cho 10 vạn câu hỏi vì sao của mình. Ngược lại, khi bắt đầu bước sang lứa tuổi thiếu niên, bản thân các em đang dần dà hình thành cái tôi riêng, đây cũng là lúc các em bắt đầu thể hiện nhận định riêng của mình về mỗi vấn đề xung quanh. Cũng chính vì điểm này, độ tuổi teens rất dễ bị tác động tâm lý bởi người khác đặc biệt khi nỗ lực của bản thân mình bị phủ nhận hoặc chưa nhận được sự lý giải hợp lý từ phía mọi người xung quanh mình. Có lẽ vì vậy, sẽ rất phổ biến khi làm sai hoặc bị bố mẹ khiển trách ta nhận được những lời nói phản ứng trong sự tức giận như “Bố mẹ không hiểu con”, “Chưa một ai từng lắng nghe con”; “Con đang cảm thấy bị áp đặt và gò bó”; “Tại sao thầy cô luôn chê trách con”, "Con làm vậy là vì sợ các bạn dè bỉu con". Những điều chúng ta làm đều là mang lại những điều tốt đẹp nhất cho các em, tuy nhiên, vấn đề được đặt ra ở đây không phải là “What?” - chúng ta trao đi những giá trị gì? mà câu hỏi được đặt ra ở đây là “How?” - cách chúng ta truyền đạt những giá trị đó như thế nào.Trong rất nhiều chìa khóa về giao tiếp, thì một trong những chìa khóa của cánh cửa kết nối đầu tiên đó là: LẮNG NGHE THẤU CẢM.
I/ Lắng nghe thấu cảm là gì?
Lắng nghe thấu cảm (empathic listening) là kỹ năng lắng nghe chú tâm và tương tác nhằm thấu hiểu cảm xúc của người nói, bên cạnh những ý tưởng và suy nghĩ của họ. Đặc tính nổi bật của lắng nghe thấu cảm là mang đến sự động viên và hỗ trợ đối phương thay vì đưa ra lời khuyên hoặc nhận xét. Ngược lại, lắng nghe bác bỏ (dismissive listening) là hành động cố gắng “sửa chữa” người nói, đưa ra lời khuyên dù không được nhờ đến hoặc những lời động viên tích cực độc hại. Ví dụ: Con đang muốn tâm sự với bố mẹ về một việc làm sai nào đó, điều đầu tiên chúng ta nên làm đó là tập trung hoàn toàn vào lời nói của con, bỏ qua điện thoại, công việc để tập trung vào đoạn hội thoại và mở đầu bằng câu nói: “Mẹ đây, nói cho mẹ nghe những gì con đang nghĩ nào?” Thay vì nổi giận và trách con “Tại sao con lại làm như vậy?